Đề xuất giải pháp, cơ chế và lộ trình nâng cấp chất lượng Tạp chí khoa học Việt Nam theo chuẩn Scopus và Web of Science

Tóm tắt

Tạp chí khoa học là cấu phần cốt lõi của hạ tầng nghiên cứu, đóng vai trò phổ biến, lưu giữ tri thức và phản ánh năng lực nghiên cứu, chất lượng quản trị khoa học cũng như mức độ hội nhập quốc tế của một quốc gia. Mặc dù công bố khoa học quốc tế của Việt Nam đã gia tăng đáng kể trong những năm gần đây, nhưng chất lượng, khả năng nhận diện và vị thế quốc tế của các tạp chí khoa học trong nước vẫn chưa phát triển tương xứng. Số lượng tạp chí Việt Nam được lập chỉ mục trong Scopus và Web of Science (WoS) còn hạn chế so với quy mô hệ thống tạp chí và lượng công bố quốc tế của các nhà khoa học trong nước. Thực trạng này phản ánh những điểm nghẽn mang tính hệ thống về cơ chế quản trị, nguồn lực đầu tư, tính chuyên nghiệp trong xuất bản, mức độ quốc tế hóa và năng lực chuyển đổi số. Trên cơ sở phân tích thực trạng và các điểm nghẽn chủ yếu, bài viết đề xuất chuyển từ cách tiếp cận “nâng cấp từng tạp chí” sang xây dựng hệ sinh thái xuất bản học thuật quốc gia, dựa trên ba trụ cột: (i) đổi mới thể chế và cơ chế đầu tư cho xuất bản khoa học; (ii) chuyên nghiệp hóa quản trị, biên tập, phản biện và xuất bản; và (iii) thúc đẩy quốc tế hóa theo chiều sâu gắn với chuyển đổi số, nâng cao khả năng nhận diện và ảnh hưởng học thuật. Từ đó, bài viết đề xuất lộ trình triển khai theo từng giai đoạn nhằm nâng cao chất lượng và năng lực đáp ứng tiêu chí lập chỉ mục Scopus và WoS, góp phần củng cố vị thế của hệ thống xuất bản học thuật Việt Nam trong khu vực và quốc tế.