Từ một tạp chí đến một hệ thống tạp chí: mô hình cơ quan tạp chí khoa học theo Luật Báo chí năm 2025 và lộ trình chuẩn hóa theo Scopus — từ thực tiễn Trường Đại học Thủy lợi
Main Article Content
Tóm tắt
Nghiên cứu đặt lại vấn đề về nút thắt của quá trình nâng chuẩn tạp chí khoa học Việt Nam theo Scopus và Web of Science. Trên cơ sở phân tích khung tiêu chí quốc tế, khung pháp lý mới hình thành trong năm 2025 và nghiên cứu trường hợp Tạp chí Khoa học Kỹ thuật Thủy lợi và Môi trường, nghiên cứu lập luận rằng trở ngại chủ yếu không chỉ nằm ở kỹ thuật biên tập của từng ấn phẩm mà còn nằm ở mô hình tổ chức hoạt động xuất bản khoa học của cơ sở giáo dục đại học. Điểm mới của Luật Báo chí năm 2025 đối với trường đại học không phải là tư cách chủ thể — quyền thành lập tạp chí khoa học đã được ghi nhận từ Luật Báo chí năm 2016 — mà là việc thừa nhận cơ quan tạp chí khoa học được xuất bản nhiều tạp chí, qua đó tạo cơ sở để tách bạch ba lớp trách nhiệm pháp lý – tổ chức, học thuật và vận hành – dữ liệu. Kết quả tự đánh giá nội bộ theo bộ tiêu chí tham chiếu Scopus, dữ liệu đến tháng 6/2026, đạt 12,5/26 điểm, trong đó nhóm năm tiêu chí về hạ tầng số, định danh học thuật, chuẩn trích dẫn và mức độ đa dạng nguồn gốc hội đồng biên tập, tác giả chỉ đạt 2,5/10 điểm; phân tích cấu trúc điểm cho thấy mô hình hiện hành còn dư địa cải thiện tới khoảng 18,5/26, phần còn lại gắn với các điều kiện về hạ tầng và mạng lưới mà một thay đổi về mô hình tổ chức mới tạo được. Kết quả chỉ có giá trị tham chiếu và chưa được kiểm định độc lập. Nghiên cứu đề xuất mô hình hệ thống hai hợp phần, lộ trình chuẩn hóa dự kiến hướng tới khả năng nộp hồ sơ Scopus năm 2030 với Web of Science (ESCI) làm tuyến bổ trợ, và năm kiến nghị về cơ chế, chính sách và nguồn lực; việc triển khai phụ thuộc vào phê duyệt và nguồn lực của Nhà trường.