Khung tích hợp chất lượng biên tập, thương hiệu học thuật và liêm chính xuất bản cho các tạp chí khoa học Việt Nam hướng tới chuẩn quốc tế

Tóm tắt

Trước yêu cầu hội nhập khoa học quốc tế và khung pháp lý mới về khoa học, công nghệ, báo chí, việc nâng chuẩn tạp chí khoa học Việt Nam lên Scopus/Web of Science (WoS) đang là ưu tiên của nhiều cơ sở giáo dục đại học. Tuy nhiên, các nghiên cứu hiện có thường tách rời ba khía cạnh: tiêu chí kỹ thuật WoS/Scopus, năng lực thương hiệu tạp chí và đạo đức xuất bản trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI) tạo sinh. Bằng phương pháp tổng quan tài liệu theo quy trình PRISMA (tương thích công cụ Covidence) kết hợp phân tích định tính đa trường hợp trên các tạp chí khoa học Việt Nam thuộc nhiều lĩnh vực, nghiên cứu xây dựng mô hình tích hợp ba trụ cột: (1) chất lượng học thuật và quy trình biên tập; (2) năng lực quản trị thương hiệu học thuật số và (3) liêm chính xuất bản trong bối cảnh AI. Kết quả nghiên cứu cho thấy ba trụ cột có quan hệ bổ trợ chứ không độc lập; khoảng trống lớn nhất hiện nay nằm ở năng lực quản trị thương hiệu và cơ chế minh bạch hoá sử dụng AI, không phải ở tiêu chí kỹ thuật. Qua đó, bài viết đề xuất khung tham chiếu và hàm ý chính sách cho cơ quan quản lý, cơ sở giáo dục đại học và ban biên tập tạp chí trong quá trình chuẩn hoá, nâng cao chất lượng tạp chí khoa học Việt Nam theo chuẩn quốc tế.